Chỉ còn 10 ngày nữa là bắt đầu niên học 2004 và trong mấy tuần qua dư luận tại New South Wales khá sôi nổi bàn về khuynh hướng nhiều phụ huynh bắt đầu chuyển con em từ trường công vào học trường tư và những lợi ích của việc học trường công, trường tư.

Ngược giòng lịch sử, ngôi trường đầu tiên tại tiểu bang NSW do Mục sư Richard Johnson thành lập năm 1792. Tiếp liền theo đó nhiều trường tôn giáo cũng như độc lập khác ra đời nhưng mãi đến năm 1801, Toàn quyền King mới thấy cần thiết xây dựng một ngôi trường cho các trẻ em gái mồ côi hoặc những đứa bé ngỗ nghịch cha mẹ không trị được. Năm 1819 một trường cho các em mồ côi nam được thành lập. Dưới áp lực của Giáo hội, một đạo luật được ban hành tại NSW năm 1826 theo đó chính phủ cung cấp và bảo trì trường sở cho các nhóm tôn giáo cũng như các tư nhân muốn mở trường học và hằng năm chi một số tiền tùy số học sinh. Năm 1848 chính phủ NSW thành lập 2 cơ quan quản lý trường học: Cơ quan thứ nhất lo việc tài trợ cho các trường tư và cơ quan thứ hai lo việc thiết lập một hệ thống trường công và đào tạo thầy giáo. Như vậy cho thấy hệ thống trường tư tại tiểu bang NSW có trước các trường công gần nửa thế kỷ.

Từ khi được thành lập, tư thế của hệ thống trường công tại Úc tăng nhanh và có thể nói đã đạt cao điểm vào khoảng thập niên 1940, chiếm trên 80% tổng số học sinh (Năm 1949). Nền khoa học và kỹ thuật trên thế giới tiến mạnh từ thập niên 1980 với sự ra đời của máy vi tính. Phương tiện giao thông trở nên nhanh chóng, dễ dàng và thế giới càng lúc có vẻ như càng nhỏ lại trong khi đó nhân số thế giới đạt trên 6,3 tỉ người⁽¹⁾. Nền tảng xã hội Úc thay đổi rất nhiều trong vòng 30 năm qua với hằng triệu di dân từ nhiều nước Á châu và Trung đông. Đối với những người mới đến Úc, nhất là những người gốc Á châu, tương lai của con em nằm trong việc vương lên bằng con đường học vấn và đó là nguyên tố chính gây suy nghĩ cho nhiều phụ huynh về việc cho con em học trường công hay tư và vấn đề học thêm.

Tỉ số học sinh trường tư tại Úc đạt 22% năm 1980, 28% năm 1990 và 32% năm 2002. Riêng trong 3 năm từ 1999 đến 2002, tại Úc có thêm 85 trường tư trong đó tiểu bang NSW có thêm 21 trường. Số học sinh học trường tư tại tiểu bang NSW lên đến 351.000 em so với 756.000 em học trường công (năm 2002).

Học phí chênh lệch rất nhiều giữa trường công và trường tư và ngay cả giữa các trường tư. Tại NSW, niên liễm tự nguyện trong các trường công thay đổi từ $50 đến mức cao nhất $700 (Trường Sydney Boys’ High) trong khi trong hệ thống trường tư, các trường của các tôn giáo thu từ $1.500 đến $5.000 mỗi năm. Riêng các trường tư nổi tiếng tại Sydney, niên liễm lớp 11 và 12 lên đến gần 10 lần các trường của các tôn giáo. Ba trường Cranbrook, Sydney Grammar và Shore School thu $17.000 mỗi năm trong khi các trường Ascham, Barker College, Kambala, The King’s School, Knox Grammar, Newington College, SCEGGS Darlinghurst và Scots College thu $15.000.

Chúng ta thường quan niệm "Tiền nào của đó" nhưng với mức niên liễm bằng phân nửa tiền lương trung bình của một công nhân, liệu việc gởi con em đến học các trường đó có đáng hay không? Với mức thu nhập có giới hạn cho một gia đình Việt Nam có hai, ba con đang đi học, phương án nào có thể đem đến hiệu quả cao nhất cho sự học của con em?

Việc chọn lựa trường học của con em rất quan trọng vì các cháu không có một cơ hội thứ hai! Không ai trong chúng ta muốn nói câu "Nếu biết vậy tôi đã…". Bà mẹ của Lão Tử đã kịp thời dọn nhà ba lần để tìm được một trường tốt cho con!

Trong lần tới, chúng tôi sẽ cố gắng phân tích hiện trạng các trường trung tiểu học tại Tiểu bang NSW và thử đề nghị một vài cách chọn trường và xếp đặt cách học cho các em học sinh nhằm đem lại hiệu quả tốt nhất tùy hoàn cảnh của từng gia đình.

TS Mai Viết Thủy
Hiệu trưởng Trường Petrus Ký College, Bankstown.

Chú thích: (1) Theo dự đoán của Liên Hiệp Quốc trên website www.unfpn.org/6billion/