Vấn đề chất lượng trường công và trường tư là một đề tài nóng bỏng được nhiều người, kể cả chính phủ Liên bang và các Tiểu bang thảo luận sôi nỗi trong những tuần vừa qua. Đa số những người bảo thủ cho rằng trường công quá chạy theo sự tiến hoá của xã hội mà sơ sót việc dạy học sinh những giá trị cổ kính bắt nguồn từ nền văn hóa Anh quốc. Những người bảo vệ hệ thống trường công cho rằng nhóm thủ cựu vẫn còn nằm trong cái kén mơ vọng xây dựng lại một nước Úc của năm mươi năm về trước trong đó 99 phần trăm dân số là người Âu châu. Không ai bàn đến phương pháp dạy, chương trình dạy và học lực của học sinh giữa hai hệ thống trường sở.

Khởi đầu Thủ tướng Howard tuyên bố đa số phụ huynh chuyển trường cho con em vào học các trường tư vì các trường công chú trọng nhiều về chính trị nhưng thiếu dạy về "giá trị" ("too politically correct and too values-neutral"). Ông cho rằng đa số thầy cô trong các trường trung tiểu học công lập có tư tưởng nghiêng về phía tả nhưng ông từ chối không định nghĩa thế nào là "giá trị"! Mặc dù gặp nhiều phản kháng từ mọi phía, chính phủ Howard tiếp tục có những lời phê bình không thuận lợi cho hệ thống trường công. Ông McGauran, quyền Thủ tướng trong khi ông Howard đi nghỉ hè tiếp tục công kích hệ thống trường công. Ông McGauran cho rằng hệ thống trường công có khuynh hướng đi ngược lại những giá trị và truyền thống dân Úc. Ông đưa ra một thí dụ thật đặc biệt là có một trường công nào đó vì không muốn gây khó chịu cho một số học sinh không theo đạo Gia Tô đã không cho bày "máng cỏ" trong ngày lễ Giáng sinh.

Rất ít người ủng hộ thái độ của chính phủ Howard. Một số cho rằng chính phủ muốn dấy động vấn đề hầu đánh lạc hướng việc chính phủ liên bang đặt điều kiện khó khăn với các trường đại học khiến số học sinh thu nhận năm nay không đáp ứng được nhu cầu, nhiều học sinh không được vào đại học. Nhưng đa số cho rằng Thủ tướng Howard quá bảo thủ, không theo kịp trào lưu tiến hóa của xã hội Úc.

Hãy tạm gát bỏ những tranh cãi có vẻ quá lý thuyết và mơ hồ bên trên. Chúng ta tự đặt lại câu hỏi cơ bản. Gởi con em đi học (tiểu và trung học), phụ huynh mong mỏi điều gì ? Mong chúng học hành giỏi dang đễ có thể tiếp tục học một ngành nghề chuyên môn dễ dàng cho cuộc sống vật chất sau này và mong chúng thành một người tốt trong gia đình cũng như ngoài xã hội. Như vậy chúng ta thấy có hai khía cạnh rõ rệt: trí và đức.

Mỗi cá nhân là một vũ trụ. Con bác Hai học trường A, học hành giỏi giang và thành đạt không có nghĩa là con bác Ba học cùng trường A sẽ có cùng kết quả! Hãy nhìn về khía cạnh trí tuệ trước. Tất cả các trường công tư tại Bang NSW đều phải theo giáo án của Bộ Giáo Dục Tiểu Bang NSW. Một số các trường tư dạy thêm một số môn ngoài chương trình, nhất là các trường do các tôn giáo lập ra. Về khả năng chuyên nghiệp của thầy cô, một số các trường tư có thể có một số thầy cô không chuyên môn nhưng tất cả thầy cô trong các trường công đều phải có bằng sư phạm. Một số phụ huynh phàn nàn thầy cô tại một số trường công biếng nhác không chăm chỉ, sốt sắng… không phải họ không có khả năng nhưng vì không có sự thúc bách của phụ huynh. Không ai dám nói trường công dạy thua trường tư. Trong thực tế có thể nói ngược lại.

Trên phương diện đức dục, vấn đề vẫn trong vòng bàn cãi vì tùy theo đương sự đứng ở vị trí nào. Nếu gia đình theo một tôn giáo nào đó thì việc so sánh sẽ dễ dàng hơn nhưng những người "ngoại đạo" đừng nên có hoài vọng là gởi con em đến các trường tôn giáo sẽ tránh được những thói hư tật xấu của xã hội. Hàng rào của trường học không ngăn chận được những tệ đoan của rượu, thuốc, liên quan tình dục lúc tuổi còn quá trẻ v.v. Phụ huynh cũng đừng hy vọng là con em học trường tư sẽ có cơ hội kết thân với giới "trung và thượng lưu" của xã hội, sẽ giúp ích cho tương lai con em. Thời đại đó không còn nữa, nhất là trong xã hội Úc tại Sydney (Melbourne vẫn còn một số dây nhợ đó). Tương lai của con em chúng ta là chính ở trong bàn tay của chúng, trong khả năng của chúng. Nếu bối cảnh gia đình không đạt được một thứ bậc nào đó thì việc đưa con em vào một bậc thang xã hội cao hơn chẳng những không lợi mà đôi khi gây thêm những mặc cảm tự ti cho con em mình, không những về sự khác biệt giàu nghèo, quyền thế mà còn cả về vấn đề văn hóa, phong tục.

Chúng ta không bàn về những gia đình khá giả có dư điều kiện cho con em theo học những trường tư nổi tiếng đắt tiền hoặc những gia đình muốn uốn nắn con em theo tôn giáo của mình, con đường chọn lựa của đa số phụ huynh không đến đổi phức tạp. Nếu con em học giỏi, nên khuyến khích và hướng dẫn thi vào các trường trung học tuyển nơi đây các em có cơ hội phát triển khả năng của mình. Nếu không được như vậy, chọn một trường nào có trình độ không quá kém trong đó kể cả một số trường tư.

Vấn đề quan trọng là chính bản thân của con em mình. Có bốn yếu tố góp phần vào sự thành công (tương đối) trong việc học của con em chúng ta: Thấy giá trị thực của việc học, ham học, cố gắng kiên nhẫn học và có khả năng. Khả năng được đặt sau cùng vì đó là thiên phú và không phải là yếu cố tiên quyết. Phụ huynh có nhiều khả năng đóng góp vào việc phát triển ba yếu tố kia.

Thứ nhất, sự gần gũi với con em sẽ giúp rất nhiều trong việc vạch cho con em thấy sự cần thiết của việc học. Học là để mở mang kiến thức, để phát triển khả năng suy luận, để có tự tin trong mọi vấn đề giao tế v.v. Trong xã hội nầy không nên đem việc học là một phương tiện sinh kế, là con đường làm giàu. Con em chúng ta sẽ phản kháng ngay vì quan niệm nầy hoàn toàn phản lại những gì con em chúng ta được nhắc tới tại nhà trường.

Thứ hai, các em ham học khi các em theo kịp chương trình, hiểu thấu bài giảng. Khả năng và thời giờ của phụ huynh có giới hạn. Nếu nhận thấy con em có vấn đề trong việc học, chúng ta phải có thái độ ngay. Tìm một đứa bạn giỏi của con em, một người thân trong gia đình đến giúp. Nếu không được thì tìm thầy, tìm trường cho con học thêm. Lớp học thường đông, các em yếu về học lực thường nhác, ngại không dám hỏi thêm do đó tình trạng nếu không kịp thời thay đổi sẽ càng ngày càng tệ hơn. Trong khi chọn trường học thêm phải làm thế nào cho con em thấy thích thú. Khung cảnh, thầy cô, bạn bè, phương pháp dạy của trường dạy kèm rất quan trọng, nhất là đối với các em còn nhỏ tuổi.

Khi hai yếu tố đầu đã vượt qua thì sự kiên nhẫn sẽ đến với các em.

Giáo dục là một đầu tư vô giá cho con em chúng ta. Nó cần nhiều cố gắng của phụ huynh, không những về mặt tài chánh mà còn đòi hỏi một sự kiên nhẫn liên tục. Việc học trường công, trường tư trong xã hội nầy là thứ yếu, sự giúp đỡ không ngừng của phụ huynh mới là điều thiết yếu. Và sự thành công của con em không nên đánh giá ở bằng cấp cao, lái xe đắt tiền v…v… mà ở hạnh phúc thật sự.

TS Mai Viết Thủy
Hiệu trưởng Trường Petrus Ký College, Bankstown.